Lachgas en het milieu

Laatst bijgewerkt: oktober 2026 · Leestijd ongeveer 3 minuten · Geschreven en gecontroleerd door het team van Lachgas Gelderland

Hoe sterk is N2O als broeikasgas?

Klimaatwetenschappers vergelijken broeikasgassen met CO2 via het zogeheten aardopwarmingsvermogen over honderd jaar. Voor distikstofoxide ligt die factor in de meest geciteerde rapporten tussen ongeveer 265 en 300: een kilo N2O warmt de aarde over een eeuw dus evenveel op als ruwweg 265 tot 300 kilo CO2. De exacte waarde verschilt per IPCC-rapport en per rekenmethode, en daarom noemen we een bandbreedte. Daar komt bij dat het gas lang meegaat: een molecuul N2O blijft gemiddeld meer dan een eeuw in de atmosfeer voordat het wordt afgebroken.

N2O heeft nog een tweede effect. Hoog in de stratosfeer wordt het omgezet in stikstofoxiden die de ozonlaag aantasten. Sinds de meeste cfk’s zijn uitgefaseerd, geldt lachgas als een van de belangrijkste door mensen uitgestoten stoffen die ozon afbreken. Het is dus geen onbelangrijk bijproduct, ook al is de totale hoeveelheid in de lucht veel kleiner dan die van CO2.

Waar komt de uitstoot vandaan?

Verreweg de grootste bron is de landbouw. Wanneer kunstmest of dierlijke mest op het land komt, zetten bacteriën in de bodem een deel van de stikstof om in N2O. In een provincie met veel veehouderij en akkerbouw, zoals Gelderland, is dat ook lokaal de dominante post. Daarnaast komt lachgas vrij bij de productie van salpeterzuur en nylon, bij verbranding in motoren en centrales, bij rioolwaterzuivering en uit natuurlijke bodems en oceanen. De natuurlijke uitstoot is aanzienlijk, maar de toename van de concentratie sinds de industriële revolutie komt door menselijk handelen.

• Landbouw: kunstmest en mest op bodems
• Industrie: salpeterzuur en kunstvezels
• Verbranding: verkeer en energiecentrales
• Afvalwaterzuivering en natuurlijke bronnen

Hoe telt recreatief gebruik mee?

Lachgas dat uit een tank of patroon wordt vrijgelaten, komt vrijwel onveranderd in de atmosfeer terecht; het lichaam breekt het nauwelijks af. Elk gebruik draagt dus bij aan de uitstoot. In de nationale cijfers is het aandeel van recreatief gebruik klein ten opzichte van landbouw en industrie, en er bestaan geen precieze metingen van. Dat maakt het niet verwaarloosbaar: het gaat om uitstoot zonder enig maatschappelijk nut, in tegenstelling tot medisch of technisch gebruik, en de hoeveelheden zijn in de jaren voor de wetswijziging van 2023 fors gestegen.

We zijn terughoudend met getallen hierover, omdat de meeste schattingen op aannames over verkoopcijfers rusten. Wie zich wil verdiepen in wat het gas met het lichaam doet, leest wat is lachgas; wie de wettelijke kant zoekt, kijkt op rijksoverheid.nl.

Staal, hulsjes en zwerfafval

Naast het gas is er de verpakking. Patronen laten na gebruik kleine stalen hulsjes achter die in heel Nederland in bermen, parken en op parkeerplaatsen worden gevonden. Ze zijn lastig op te ruimen en belanden zelden bij de metaalrecycling. Een tank is in dat opzicht gunstiger: één cilinder, die via de milieustraat als schroot wordt hergebruikt. Dit is een van de redenen dat wij alleen tanks leveren, zoals uitgelegd in tank versus patronen. Dat voordeel bestaat alleen als de cilinder ook echt wordt ingeleverd en niet in een schuur of berm eindigt.

Onze eigen rol

We gaan niet beweren dat een bezorgservice voor lachgas klimaatneutraal is; dat zou onzin zijn. Wat we wel kunnen doen, is eerlijk informeren, geen patronen verkopen en klanten aansporen om lege tanks naar de milieustraat te brengen. Hoe dat werkt, staat in lege lachgastank inleveren in Gelderland. Verder leveren we alleen aan volwassenen en zonder aanmoediging om meer te bestellen dan je nodig hebt; een kleinere tank die leeg raakt is beter dan een grote die maanden half vol in een berging staat.

Wil je meer weten over het klimaateffect van N2O, dan zijn de rapporten van het IPCC en de emissiecijfers van het RIVM goede startpunten. Over gezondheid en gebruik vind je onafhankelijke informatie bij het Trimbos-instituut.